*

Shkup, 9 PRILL /arsalbanica.mk-Mëngjesi i hershëm i së martës(9 prill 2024) ka sjellë lajmin e trishtueshëm për shuarjen e poetes së talentuar shqiptare, Lindita Ahmeti.

Poetja “e tri qyteteve”, siç e ka quajtur poeti Daut Dauti(e Tetovës, të origjinës së babait, e Prizrenit, qytetit të lindjes dhe të origjinës nënës dhe Shkupit, qytetit ku ka jetuar e krijuar), rrjedh nga një familje me vokacion krijues: babai Xhabir Ahmeti, shkrimtar dhe i vëllai, Luran Ahmeti, aktor, ndaj dhe talenti i Linditës ishte si diçka e lindur, gjenetike.

E lindur në Prizren më 26 prill 1973, por me fëmijëri dhe jetën e kaluar në trekëndëshin e qyteteve të përmendura, përbëjnë shtegtimin jetësor dhe frymëzimin e përjetshëm. Ka kryer Fakultetin Filologjik në Universitetin “Qirili e Metodi” në Shkup dhe viteve të fundit ka qenë e angazhuar në Institutin e Trashëgimisë Shpirtërore dhe Kulturore të Shqiptarëve. Përveç përmbledhjes së sipërpërmendur, Mjedra dhe bluz(1993), ka botuar ndër vite edhe këto vepra 1996: “Ishulli Adular”; 2000: “Brezi dhe Zonjës”; 2004: “Vetë perballë Erosit”; 2008: “Lulja alba” (përzgjedhje); 2015 “Nga mështeknaja e babait, me mallëngjim”; 2015: “Dhoma pa derën dalëse”. Në gjuhën maqedonase i janë përkthyer veprat si vijon: 1998: “Камена месечина” (“Hëna e gurtë”); 2002: “Син сон” (“Ëndërr e kaltër”); 2007: “Призивање во април” (“Grishja në prill”); 2011: “Утрешните монети” (“Monedhat e nesërme”). Ka botuar një përmbledhje edhe në gjuhën bullgare, “Пролетен копнеж”(2008), ndërkaq poezitë e saj janë përkthyer edhe në revista letrare në gjuhën angleze, serbe, boshnjake dhe polake dhe është përfshirë në shumë antologji dhe panorama në gjuhë të ndryshme, së fundmi edhe në Antologjinë e poezisë shqipe në Maqedoni.

Duke pasur tiparet e një personi me aftësi të veçanta por me intelektin e rrallë, poezia e saj paeviteushëm do t’i përmbante ndjeshërinë e thellë dhe ekspresivitetin, pa të cilat zor se mund të paramendohet krijimtaria. Poezia e saj është si gurgullimë e përrenjve të pastër që burojnë nga thellësia e tokës, e ka atë zhurmërimë ku gërshetohen motivet që janë thellë të lidhur me token, historinë, mitet e deri te përjetimet individuale, si një refleks i natyrshëm.

Përveç mirënjohjeve të shumta në manifestime të ndryshme letrare , ajo para dy vitesh mori edhe mirënjohjen më të lartë shtetërore “11 Tetori”, për kontributin e saj tridhjetëvjeçar si krijuese në fushën e kulturës dhe Artit, e cila me poezitë e saj tërhoqi vëmendjen e lexuesve me botimet e para në fillim të viteve 90-të dhe librin e saj të parë, ”Mjedra dhe bluz”, duke sjellë një sensitivitet të ri në poezinë shqipe të këtij krahu.

Më poshtë, në kujtim të poetes, japim një përzgjedhje nga opusi i pasur krijues i Lindita Ahmetit, përzgjedhjen e të cilave, për portalin tonë  e kishte bërë  poeti Daut Dauti.

NJËRA TRAJTË E VETMISË

sa herë vë qirinj  mbi fjalët e vargut tim

që bëjnë dritë rrugicave të ëndrrës sime

lëshojnë të njofshmit e ma qepin thesin e zi

mbi shpinë

ta mbaj në ditën tjetër

në tjetrën

e tjetrën

më lënë këmbëzbathur pastaj

nëpër thepa e shkrepa

ma fikin këngën

unë mendoj shoqëri e vjetër

do të më vijë

e do të ma shtrijë dorën

me tufën me lulet e miqësisë e besës

e do të më nxjerrë nga xingona

po vetëm frymëmarrjen e erebit e ndjej

sa pres

shoqëri e vjetër

ka mbetur në një foto bardh e zi

varur në murin që e bren lagështia

dhe myku

flaka e shpirtit tim e zgjon atëherë vetminë

e drejton lapsin në dorën time

dhe hap shteg mbi letrën e bardhë

ku i lentoj tingujt e magjisë

dhe i bëj trajtat e vetmisë

nga thellësi e vargut që rrjedh lirshëm

dëgjohet zëri i hidhur i të vërtetës

e thotë

je vetëm je vetëm je vetëm

dhe nuk vjen shoqëri e vjetër

se fletë më fletë ua ke shpaluar zemrën

të cilën e trajtojnë si vend të shkelur

si hapësirë të pushtuar

si pronë që s’e ha pazari

Tri poezi kushtuar vëllait:

1.ELEGJI PËR VËLLAIN

Jam mbështjellë me natë
Edhe shtëpia ime me heshtje
I panjohuri ecën dhe kruan kryet
Në dritë të hënës
E di vëlla
Edhe ai të mendon
E di të ka njohur edhe ai
Me mijëra e mijëra vetë të kanë njohur
Po askush s’e di
Si je ballafaquar ti me panin për mua
Me britmën e tij
Midis pyllit të dendur e territ
Vetëm ti dije të gjesh dritë edhe nga atje
E të ma sjellësh mua
Vëllai im o vëlla
E t’i hapje shtigjet e lumturisë
Vëllai im o vëlla
Në çastet kur të prisja të vish me lule
Tri javë
Sa tre shekuj
Sepse i dija mundësitë tua homerike
Në vend të dorës tënde me tufën me lule
Erdhi e enjtja dita e shenjtë
Erdhi pa dritë
Me një mal melankolie
Dhe me rrufenë e të parit të dymbëdhjetëshes
U fik dita jonë
Ti u bëre Faetoni vetë
E unë heliadë
Vëllai im o vëlla
Vetëm ti në atë çast më ke shikuar drejt në sy
I shkëmbenim lotët e pikëllimit si shtatë mështeknat
I mbushnim liqenet e Lurës me kokrra qelibari
E nëpër gjëmë në trungun e thatë në breg të liqenit
Me emrin tënd
Trokiste një dorë e ftohtë
Vëllai im o vëlla
Po as kjo rrufe lemerie nuk do ta prishë kurrë
Atë raport hyjnor që kemi
Vëlla e motër
Atë butësi e ngrohtësi të përcjellë me fjalë të zëshme
Se ne fjalën e kemi vegël të artë pune
Vëllai im o vëlla
E heq tash fuqishëm mbështjellcën prej nate
Sepse neve na lidh drita
E ndërpres heshtjen në shtëpi
I qasem fjalës
Sepse neve na lidh fjala
Fjala e shenjë e përjetësisë
Vëllai im o vëlla

2.PIKLLIM E SHNDRRIM

 (Luran Ahmeti, 31.7.1974 – )

jam nën hijen e flamurit të zi

pa andrrën e kapërcimit të detit të mjerimit

e zeza unë pa ty

gishtat e mi mbi barin e njomë

po depërtojnë thellë nëpër shtresat e geas

bahen rranjë

nën ujnat e liqeneve me emnin tand

e zeza unë pa ty

me barrën e padurushme të qetsisë vrastare

me të tashmen që nuk asht ma

e zeza unë pa ty

nji bar tamli jam ba

me gjethet e djeguna të lumnisë

e zeza unë pa ty

në ankthin që m’ka zanë e nuk lshon

një zambak i Lurës

po e ruen bardhsinë

e po kallxon se jemi nji

e zezë motra pa vlla

3.LETËR VËLLAIT

(Me rastin e ditëlindjes)

Asgjë të re s’ka o vēlla
Gjërat janë të vjetra
Edhe të tjerat
Pemëve u bie sëmundja
Si gjithmonë
Kullës i bie gëlqerja
Si e di
Motër e jozefit u kthye
Në degë të manaferrës
E njejta punë
Vetëm unë jam tjetër
Vetëm unë ta dëgjoj zërin

(Shënim: Vëllai i Lindita Ahmetit, aktori Luran Ahmeti, ishte aktor i Dramës Shqiptare të Shkupit, i cili bëri edhe karrierë ndërkombëtare, duke u shquar veçanërisht me role në disa seriale turke. Lindi më 31 korrik 1974 dhe ndërroi jetë më 25 mars 2021, si viktimë e virusit vdekjeprurës Kovid 19.)

SHQIPËRIA IME

Shqipëria është krijuar në fund të qershorit nga drita e xixëllonjave
kur dalin si fenerë të imtë magjikë dhe i mbulojnë male e fusha
sa bëhet gati të ulet në fron perëndesha florë në mbrëmjen hyjnore
e ta shpërndajë erën e mirë të trëndafilave e të luleve alba
të cilat ia bëjnë me dije erebit se nuk mund të ketë vend në këtë të vërtetë
sepse këtu vazhdimisht çelësin do ta ketë në dorë vetëm aurora
Shqipëria është krijuar nga ëndrra më e mirë e rrufetarit mu pranë detit
duke e lënë aty shqiponjën e bardhë të bëjë roje
në shtëpinë e gurtë të Kadmit e të Harmonisë që u caktuan të jenë të Parët Mitikë
që shpikën lule e shpërndanë shkronja për librin e parë nga Sharri nga Tomorri
nga Bjeshkët e Nemuna
Shqipëria ka dalë prej zërit yllësor të orfeut
dhe është bërë këngë e lumit malor
fluturim i amshueshëm i pëllumbit të bardhë
valle e zanave me lisat e gjatë e me korin e trumcakëve
të cilën përballë persefonës e ka lozur osman takja
në këtë vend vazhdimisht bredh i biri i afërditës
e pastaj e shpërndan nëpër botë kuptimin e dheut që është sinonim i emrit të tij
prandaj djemve kësulëbardhë kah bredhin përfund degës së parë të trungut të gjuhëve
u shkëlqejnë si dielli flokët e praruar e u kumbojnë fjalët
nga sytë e tyre reflektohet magjia e liqeneve të Lurës
ndërsa këngën e kanë vazhdim të këngës së linit
kjo është Shqipëria ime
Shqipëria është një trëndafilnajë e vendosur mbi shkrepa
ku banojnë shpresat më të bukura
ku nga rrënjët e rrapeve mijëvjeçare
dëgjohet edhe sot tregimi i gurrës së Dodonës
Shqipëria është orakulli ku vashat e kanë zbuluar fronin e birit të diellit
ajo është bari i mirë që sot shëron plagët e rënda
të hapura nga Era e Kuqe
është muri kundër furtunës polare me arushën e tërbuar
Shqipëria herë është bletë në lulet parajsore
herë është pikturë e adem kastratit
pastaj del si një varg rruazash të bëra prej mija kokrrash xhevahiri
Shqipëria është djega ime

ËNDËRR NË SHTEGUN E HAPUR

zogjtë zogjtë e dashur të afërditës
fluturojnë fluturojnë
fluturojnë hapësirave
bukurisë së lënduar
dhe përpiqen ta mbushin shpresën
me trëndafila erëmirë
siç do perëndesha e tyre madhështore
zbresin një nga një
dhe qetësohen në prehrin e nënës tokë
renditur në varg
ndalen në tegelin e ëndrrës sonë
me dyer të hekurta mbyllur
në të cilat rri varur një dry i madh
këndojnë zogjtë
dhe në notat e imta të tyre
ndjehet se diçka nuk shkon
nuk lexohen qartas shenjat
e porosisë
që duan ta çojnë
për të tre vetat e hedhura në harresë.

 BANU PRAPË TRANDAFIL I KUQ

Ti që ishe trandafil i kuq
puthitun për dritaren teme
tash je ba diçka tjetër
kuptim i largët
nji pikë e paqartë
në gjanësinë e horizontit
si shkoi vera
u trete edhe ti me emnin djaloshar
mbas teje u mshelën dyert e ftofta
dielli i tregon dhambët e tij tash
ban skulptura të ndryshme prej hejzish
t’lëvaren n’dritaren teme
e me t’prekunit tem të ngrohtë
t’lentohen tingujt
që e bajnë kangën
plot pikëllim
e cila quhet
banu prapë trandafil i kuq
pranë dritares seme

EJA YLL

Eja yll tregomë

Ah o yll i këputur

o yll që i ke ikur hënës

si bjondi që më ka ikur mua

nga vargu

ec pak në kullën time

dritaren e kam çelur

o yll që ke parë lumin e gjatë

që ke parë nimfat që krihen në hënë

që ke parë burimet e dafnisit

o yll që bredh në hapësirë

kthe pakëz në kullën time

në qytetin e gurtë

o yll që ke parë Evropën plakë

që ke parë rrugët pa shpresë

eja tregomë

a ma ke parë djaloshin bjond

(Nga përmbledhja “Mjedra dhe bluz”)

BRYMA

ditë muaj e stinë janë futur në thesin e eolit

s’e dimë më verë është apo dimër

pyllin e shenjtë e ka mbështjellë një sferë mjegulle

e s’e lë një të vetmin çast të çojë krye

kurse bryma e ndjek blerimin hap pas hapi

me shkëlqimin e saj të ftohtë

jashtë mezi duket ndonjë gjeth që ka mbetur në pëlhurë merimangash

majë ndonjë dege

ku e ka hedhur era

del në sipërfaqe vetëm e marta e shkretë midis mjegullës së rrallë

ajo është ditë e syçeltësisë dhe trishtimit

atë ditë aresi zbret në pyll nga olimpi dhe i pastron armët

atë ditë bryma i rrëzon petalet e fundit të lules

iris illyrica

është ditë kur mprihet shpata e përdorur shumë

kur dëgjohet vajtimi i metalit

i gërvishtur nga griha

atë ditë zogjtë solemnisht e ngrenë zërin e mekur nga kaçubat

atë ditë dështon kënga kryengritëse e driadës

kundër hyjnisë së luftës

kundër brymës që i mbulon lëndinat e haresë

që s’e lë një gjeth të pemëve të egra malore

dhe e shtron çarçafin ngjyrë gëlqereje të përlyer të ftohtësisë

mbi myshkun e lëmashkun e gurit

e te rrënjët e lisit

kur rri driada

dhe ku flokët ia zbardh asaj krahneza

(Nga përmbledhja “Mështeknaja e babait me mallëngjim, 2015)

KULLA

im atë del nga shtëpia
pa vënë re kulmin që mungon
futet në hapësirën e pafundme shkretinore
i mbështjellë me gjysmëterrin ngjyrë vjollce
dhe me të ftohtin e thatë
del të sodisë
t’i venerojë pikat e shtigjeve
që shpiejnë në tri qytetet e pikëlluara
e vë dorën im atë mbi vetulla
asgjë e veçantë
vetëm kulla
e lartë e lartë
po kulla është diç tjetër
asaj vetë ia ka vënë themelet
fshati s’e çmon veprën e bashkëfshatarit
prandaj askush s’e heton
im atë ia kthen shpinën kullës
pastaj ulet në rërë
duke i fërkuar duart prej së ftohti
kulla
sërish kulla para tij
kulla në pafundësinë ngjyrë vjollce
noton në vetmi
ngado që kthehet im atë
kulla para tij
ai shkon me bohçen e dhembjes mbi kokë
kulla i bën roje lartësisë dhe bardhësisë
dhe duket larg larg
midis gjysmëterrit
me veshën e saj prej fildishi
me stolitë prej vargjeve të ndritshme
me këngën time të këputur
me frymën e ngrohtë të erosit
pastaj brof në këmbë im atë
era e ftohtë bën muzikë
kurse grimcat e rërës lozin vallen e vetmisë
nga dritaret e shumta të kullës rrumbullake
fluturojnë flutura të bardha
u nis im atë
ylli i dritës lart
kjo kullë poshtë
ai i ka koordinatat e mëngjesit